Sự tin tưởng và thỏa mãn của khách hàng là niềm vinh dự và mục tiêu mà chúng tôi luôn hướng đến

HÀM SẢN XUẤT VÀ QUY LUẬT VỀ SẢN PHẨM BIÊN

Hàm sản xuất

Hàm sản xuất mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất và sản lượng đầu ra được tạo ra từ quá trình này. Nó cho chúng ta biết lượng đầu ra tối đa có thể sản xuất được từ bất cứ một tổ hợp các yếu tố sản xuất xác định nào đó. Có thể viết hàm sản xuất dưới dạng:

Q = F(K, L,…)

Trong đó Q là số lượng đầu ra tối đa có thể sản xuất ra được từ tổ hợp nhất định vốn (K) (vốn ở đây được hiểu là vốn hiện vật, tồn tại dưới dạng nhà xưởng, máy móc, thiết bị hay hàng tồn kho), lao động (L) cũng như các đầu vào khác; F biểu thị Q là một hàm số của các yếu tố đầu vào K, L… Khi đề cập đến số lượng đầu ra tối đa, người ta muốn nhấn mạnh rằng, vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, các doanh nghiệp không sử dụng các phương pháp sản xuất lăng phí hay không hiệu quả về phương diện kỹ thuật. Chúng có khả năng tận dụng được những kỹ thuật sản xuất có hiệu quả. Khi đó, từ một tổ hợp yếu tố sản xuất đầu vào xác định, chỉ có thể tạo ra một mức sản lượng đầu ra tối đa duy nhất. Tuy nhiên, điều ngược lại có thể là không đúng. Để sản xuất ra một sản lượng đầu ra như nhau, người ta có thể sử dụng các kết hợp đầu vào khác nhau. Chỉ có điều, khi không sử dụng các phương pháp sản xuất lăng phí, để tạo ra cùng một mức sản lượng, nếu một đầu vào nào đó được sử dụng nhiều hơn, chắc chắn một loại đầu vào khác phải được sử dụng ít hơn. Ví dụ, để tạo ra 100 đơn vị sản phẩm trong một ngày, người ta có thể sử dụng hoặc 10 giờ máy (vốn) và 8 giờ lao động hoặc 6 giờ máy và 18 giờ lao động. Một cách kết hợp nhất định các yếu tố đầu vào thể hiện một cách thức hay một kỹ thuật sản xuất. Ở ví dụ vừa nêu trên, người ta có thể sản xuất ra 100 đơn vị đầu ra từ hai kỹ thuật khác nhau: một kỹ thuật sử dụng tương đối nhiều vốn và một kỹ thuật sử dụng tương đối nhiều lao động. Một hàm sản xuất thực chất khái quát các kỹ thuật sản xuất có hiệu quả khác nhau trong giới hạn của một trình độ công nghệ nhất định (tức một trình độ kiến thức hay hiểu biết nhất định về các kỹ thuật sản xuất khác nhau mà người ta có thể sử dụng để tạo ra các hàng hóa). Tiến bộ công nghệ (hay tiến bộ kỹ thuật) cho phép người ta có thể sản xuất ra nhiều hàng hóa hơn từ những lượng đầu vào như cũ. Nó có thể biến các kỹ thuật sản xuất hiệu quả trước đây thành kỹ thuật sản xuất không hiệu quả. Nó tạo ra những kỹ thuật sản xuất mới có năng suất cao hơn. VÌ thế, nếu một hàm sản xuất gắn liền với một trình độ công nghệ nhất định thì tiến bộ công nghệ làm thay đổi cả hàm sản xuất.

Hàm sản xuất trong ngắn hạn: Trong ngắn hạn, doanh nghiệp không điều chỉnh được tất cả các yếu tố sản xuất. Một số yếu tố có thể thay đổi được trong khi một số khác là cố định. Để đơn giản hóa, chúng ta giả định doanh nghiệp chỉ sử dụng hai yếu tố sản xuất có tính chất đại diện là vốn hiện vật K và lao động L. Khi đó, hàm số sản xuất có dạng: Q

= F(K,L). Trong ngắn hạn, giả sử K là cố định. Trong trường hợp này, sản lượng đầu ra Q chỉ phụ thuộc vào sự thay đổi của lượng đầu vào lao động

L được sử dụng. Có thể biểu diễn hàm sản xuất ngắn hạn của doanh nghiệp một cách đơn giản như sau:                               Q = f(L)

Số lượng đầu vào cố định K không còn xuất hiện trong hàm sản xuất chỉ nói lên rằng, khi K được giữ nguyên mọi biến thiên của sản lượng Q chỉ gắn liền với sự biến thiên của đầu vào lao động L. Trong ngắn hạn, muốn tăng sản lượng, phương cách duy nhất là tăng cường sử dụng yếu tố đầu vào khả biến. Tuy nhiên, khi K thay đổi (chẳng hạn, khi doanh nghiệp lại dịch chuyển đến một khoảng thời gian ngắn hạn khác), ở mỗi mức lao động L được sử dụng, mức sản lượng Q được tạo ra cũng thay đổi. VÌ thế, toàn bộ hàm sản xuất Q = f(L) sẽ thay đổi. Số lượng đầu vào K sẽ quy định hình dạng của hàm sản xuất f(L).

Hàm sản xuất trong dài hạn: Trong dài hạn, doanh nghiệp có thể điều chỉnh được tất cả các yếu tố sản xuất. Với giả định đơn giản hóa về việc doanh nghiệp chỉ sử dụng hai yếu tố sản xuất K và L, hàm sản xuất Q=F(K,L) cho thấy sản lượng Q phụ thuộc cả vào K lẫn L, và để tạo ra các sản lượng Q, doanh nghiệp có quyền cân nhắc sự kết hợp tối ưu giữa chúng. Một mặt, để sản xuất ra cùng một mức sản lượng Q, có thể lựa chọn một sự đánh đổi nào đó giữa K và L. Có thể tăng K và giảm L hoặc ngược lại, theo nhiều phương án khác nhau mà vẫn tạo ra cùng một mức sản lượng Q. Mặt khác, khi cả K và L đều tăng, đương nhiên, sản lượng đầu ra Q được sản xuất ra cũng tăng. Có ba khả năng xảy ra: Thứ nhất, khi quy mô tất cả các yếu tố đầu vào của sản xuất đều tăng lên n lần, song sản lượng đầu ra lại tăng nhiều hơn n lần, tức F(nK,nL) > n.F(K,L), ta nói, doanh nghiệp đang hoạt động ở miền hiệu suất tăng dần theo quy mô. Ở đây, quy mô sản xuất của doanh nghiệp lớn hơn cho phép nó có thể khai thác được những lợi thế của việc chuyên môn hóa sản xuất hoặc sử dụng được các máy móc, thiết bị tinh vi hơn, có hiệu suất cao hơn. Nếu việc mở rộng quy mô không làm thay đổi nhiều giá cả các yếu tố sản xuất, điều đó cũng làm cho chi phí bình quân dài hạn của doanh nghiệp giảm xuống. Thứ hai, khi số lượng tất cả các yếu tố đầu vào được sử dụng đều tăng lên một cách cân đối n lần kéo theo sản lượng đầu ra Q cũng tăng lên đúng n lần, tức F(nK,nL) = n.F(K,L), ta nói, doanh nghiệp đang hoạt động trên miền hiệu suất không đổi theo quy mô. Trong trường hợp này, nếu giá cả các yếu tố sản xuất vẫn giữ nguyên, việc mở rộng quy mô không làm thay đổi chi phí bình quân dài hạn của doanh nghiệp. Thứ ba, khi lượng tất cả các yếu tố đầu vào được sử dụng đều tăng lên n lần song sản lượng đầu ra Q lại tăng thấp hơn n lần, tức F(nK,nL) < n.F(K,L), ta nói, doanh nghiệp đang hoạt động ở miền hiệu suất giảm dần theo quy mô. Nếu giá cả các yếu tố sản xuất vẫn không thay đổi, trong trường hợp này, càng tăng quy mô sản xuất, chi phí bình quân dài hạn của doanh nghiệp cũng càng tăng. Quá một ngưỡng nào đó, quy mô lớn lại trở thành một bất lợi đối với doanh nghiệp.

Quy luật sản phẩm biên có xu hướng giảm dần

Sản phẩm biên (MP) của một yếu tố sản xuất là lượng sản phẩm tăng thêm nhờ sử dụng thêm một đơn vị yếu tố sản xuất trên trong điều kiện các yếu tố sản xuất còn lại được giữ nguyên.

Trong hàm sản xuất Q = F(K,L)=f(L), nếu K là cố định, sản phẩm biên của lao động tại một điểm nào đó (một mức L nào đó) chính là lượng đầu ra tăng thêm khi sử dụng thêm một đơn vị lao động.

MPL = ∆Q/∆L

Tương tự, cũng có thể định nghĩa sản phẩm biên của vốn như là lượng sản phẩm đầu ra tăng thêm nhờ sử dụng thêm một đơn vị vốn trong điều kiện các yếu tố đầu vào khác là không đổi. Với hàm sản xuất Q = F(K,L) = f(K) (tức K được coi là yếu tố khả biến duy nhất), sản phẩm biên của vốn là:

MPK = ∆Q/∆K

Để dễ hình dung hơn, ta hăy minh họa khái niệm sản phẩm biên của một yếu tố như lao động chẳng hạn thông qua một ví dụ bằng số.

Giả sử ta có một hàm sản xuất Q = F(K,L), với K =⎯K là hằng số.

Khi đầu vào lao động L thay đổi, sản lượng Q cũng thay đổi một cách tương ứng. Theo đó, chúng ta có thể tính được sản phẩm biên của mỗi đơn vị lao động tăng như bảng dưới đây:

Lao động (số công nhân)

(L)

Sản lượng đầu

ra (Q)

Sản phẩm biên của

lao động (MPL)

0

1

2

3

4

5

6

0

8

19

32

44

54

61

 

8

11

13

12

10

7

Quy luật sản phẩm biên có xu hướng giảm dần: Khi K là hằng số, nếu không có đơn vị lao động nào được sử dụng, người ta không sản xuất được một đơn vị đầu ra nào. Nếu sử dụng một đơn vị lao động, có thể tạo ra 8 đơn vị sản lượng đầu ra. Như vậy, sản phẩm biên của đơn vị lao động đầu tiên là 8 (đơn vị đầu ra). Khi có hai đơn vị lao động được sử dụng, nhờ lợi thế chuyên môn hóa chẳng hạn, tổng sản lượng tăng lên thành 19 đơn vị. Điều đó có nghĩa là sản phẩm biên của đơn vị lao động thứ hai là

11. Nếu tiếp tục tăng thêm một đơn vị đầu vào lao động, sản phẩm biên có thể vẫn tiếp tục tăng. Trong ví dụ của chúng ta, sản phẩm biên của đơn vị lao động thứ ba là 13. Tuy nhiên, đến một ngưỡng nào đó, việc tăng thêm một đầu vào khả biến duy nhất như lao động chẳng hạn sẽ làm cho quy luật lợi suất giảm dần dần phát huy tác dụng. Sản phẩm biên của các đơn vị lao động càng về sau càng giảm. Trong ví dụ của chúng ta, sản phẩm biên của đơn vị lao động thứ tư bắt đầu giảm xuống, chỉ còn 12; của đơn vị lao động thứ năm chỉ còn 10... Xu hướng sản phẩm biên giảm dần cứ tiếp tục bộc lộ.

Như vậy, nếu các yếu tố sản xuất khác được giữ nguyên, việc tăng dần lượng sử dụng một loại yếu tố sản xuất duy nhất sẽ làm cho sản phẩm biên của mỗi đơn vị yếu tố sản xuất bổ sung thêm có xu hướng giảm dần, ít nhất bắt đầu từ một ngưỡng nào đó.

Có thể giải thích lư do sản phẩm biên của một yếu tố sản xuất có xu hướng giảm dần như sau: VÌ các yếu tố sản xuất khác được giữ nguyên, nên khi tăng dần số lượng của riêng một loại yếu tố sản xuất, mỗi đơn vị của nó ngày càng có ít hơn các yếu tố sản xuất khác để phối hợp. VÌ thế, chắc chắn từ một điểm nào đó, sản phẩm tăng thêm từ mỗi đơn vị yếu tố sản xuất bổ sung thêm sẽ ngày càng giảm dần. Trong ví dụ của chúng ta, với K là hằng số, việc tăng dần L sẽ làm cho mỗi đơn vị lao động càng về sau ngày càng có ít vốn hơn để sử dụng (K/L giảm dần). Quá một ngưỡng nào đó, sản phẩm biên của mỗi đơn vị lao động về sau sẽ nhỏ hơn sản phẩm biên của những đơn vị lao động trước đó.

Sản phẩm biên giảm dần làm cho việc tăng thêm L thoạt tiên có thể khiến cho tổng sản lượng tăng lên, song mức độ gia tăng có xu hướng chậm dần. Đến một lúc nào đó, chỉ tăng đầu vào L có thể không làm tổng sản lượng tăng (lúc này sản phẩm biên của lao động bằng 0). Thậm chí nếu cứ tiếp tục tăng L, tổng sản lượng sẽ giảm, vì số lượng lao động quá nhiều có thể dẫn đến sự ngáng trở lẫn nhau trong quá trình sản xuất. Khi đó, sản phẩm biên của lao động có thể trở thành âm.

Phản ánh quy luật sản phẩm biên của một yếu tố sản xuất có xu hướng giảm dần trên đồ thị, ta thấy đường sản phẩm biên của lao động chẳng hạn, thoạt tiên có xu hướng đi lên trong một khoảng nhất định, song sau đó trở thành một đường dốc xuống. Ở phần chủ đạo này, khi lao động càng tăng thì sản phẩm biên của lao động cũng ngày càng giảm. Đường sản phẩm biên đi xuống khi nó di chuyển dần sang bên phải.

. Khi vượt quá ngưỡng L0, càng sử dụng thêm nhiều lao động, sản phẩm biên của những đơn vị lao động tiếp theo có xu hướng giảm dần.

Sự dịch chuyển của đường sản phẩm biên: Mỗi đường sản phẩm biên của lao động gắn liền với một lượng vốn (đại diện cho quỹ các yếu tố sản xuất khác) cố định. Khi lượng vốn này thay đổi, đường sản phẩm biên của lao động sẽ dịch chuyển. Với lượng vốn lớn hơn, ở mỗi mức lao động, sản phẩm biên của lao động nói chung lớn hơn trước. Đường sản phẩm biên của lao động, trong trường hợp này, dịch chuyển lên trên. Ngược lại, khi lượng vốn (và các yếu tố sản xuất không phải là lao động khác) giảm xuống, đường sản phẩm biên của lao động, về cơ bản, sẽ dịch chuyển xuống dưới.

Sự thay đổi của trình độ của công nghệ làm biến đổi toàn bộ hàm sản xuất, do đó, cũng làm dịch chuyển đường sản phẩm biên của một yếu tố sản xuất. Chẳng hạn, tiến bộ công nghệ làm cho sản phẩm biên của lao động ở mỗi mức lao động có xu hướng tăng lên, ngay cả khi quỹ vốn và các yếu tố sản xuất vẫn giữ nguyên như cũ. Trong trạng huống này, đường sản phẩm biên của lao động dịch chuyển lên trên.

KINH TẾ VI MÔ

Chương 1: Giới thiệu chung về Kinh tế học

Chương 2: Thị trường : cầu, cung và giá cả

Chương 3: Sự lựa chọn của người tiêu dung

Chương 4: Tổ chức và hành vi cung ứng đầu ra của doanh nghiệp

Chương 5: Thị trường cạnh tranh hoàn hảo

Chương 6: Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo

Chương 7: Thị trường các yếu tố sản xuất và sự lựa chọn của doanh nghiệp

Chương 8: Thị trường lao động

Chương 9: Thị trường vốn và đất đai

Chương 10: Vai trò kinh tế của nhà nước

CTY TNHH THIẾT KẾ GIÁM SÁT XÂY DỰNG PHƯƠNG NAM  
Địa chì: 131/85B Nguyễn Thái Sơn, Phường 7, Qu. Gò Vấp, Tp.HCM Tell: 08. 35886184
TGĐ: Lê Hoàng Nam Email:hoangnam@kientrucsaigon.net